Bespotrebna panika

Zašto majmunske boginje nisu kao Covid 19?

  • Izvor: ATV
  • 19.05.2022.23:06

U sredu je CDC potvrdio slučaj majmunskih boginja kod čovjeka iz Masačusetsa koji je nedavno otputovao u Kanadu.

To nije bio prvi put da su SAD vidjele slučaj majmunskih boginja, virusa povezanog sa malim boginjama koji izaziva simptome slične gripu i osip, a ponekad može biti smrtonosan. Povremeno, javne zdravstvene vlasti identifikuju pojedinačne slučajeve kod ljudi koji su se nedavno vratili iz zapadne ili centralne Afrike, gde je bolest češća.

Ono što je drugačije – i zabrinjavajuće – u vezi sa ovim slučajem u Masačusetsu je to što se dešava jer se klasteri infekcija majmunskim boginjama pojavljuju u drugim zemljama u kojima je virus takođe rijedak.

Od početka maja, Agencija za zdravstvenu bezbjednost Ujedinjenog Kraljevstva otkrila je ukupno 9 slučajeva infekcije, a Portugal i Španija prijavile su 14, odnosno 23 sumnjiva slučaja. 

Uz toliki broj slučajeva majmunskih boginja koji se istovremeno pojavljuju u različitim zemljama, neposredna pitanja službenika javnog zdravlja su da li su slučajevi povezani i da li se majmunske boginje neotkriveno šire u drugim zajednicama.

"Svjetska zabrinutost nadležnih za javno zdravlje pokušava da shvati kako su oni povezani jedni sa drugima i koji su uzroci“, rekao je Agam Rao, specijalista za zarazne bolesti i stručnjak za viruse boginja u CDC-u.

Samo nekoliko nedjelja nakon ove epidemije, prerano je reći šta se tačno dešava i da li ova epidemija ima potencijal za epidemiju. Za sada, rekao je Rao, šira javnost ne treba da bude posebno zabrinuta. „Rizik je i dalje veoma redak“, rekla je ona, a soj majmunskih boginja koji se trenutno otkriva je relativno blag.

Dvije godine u globalnoj pandemiji koja izaziva duboke podjele, vijest o još jednom patogenu koji se nekontrolisano širi mogla bi natjerati neke ljude da požele da se lansiraju direktno na sunce.

Ali sa majmunskim boginjama, svijet se suočava sa sasvim drugačijom situacijom nego u ranim danima Covid-19. Majmunske boginje su, za razliku od SARS-CoV-2, poznata količina. Imamo više alata za prevenciju i liječenje – mnogo više nego što smo to činili za Covid-19 na početku pandemije – i javno zdravlje i opšta javnost imaju dosta prakse da preduzimaju mjere za sprečavanje širenja infekcije. Ipak, putanja izbijanja je još uvek neizvesna, a stručnjaci za javno zdravlje ostaju na oprezu.

Šta su boginje majmuna?

Virusi majmunskih boginja uglavnom cirkulišu među divljim životinjama u centralnoj i zapadnoj Africi i obično se šire na ljude kada jedu ili imaju drugi bliski kontakt sa zaraženim životinjama. Virus je prvi put identifikovan među istraživačkim životinjama u CDC-u 1950-ih (tako je dobio ime „majmunske boginje“), a dugo vremena kasnije, infekcije ljudi su bile sporadične, čak i u zemljama u kojima je mnogo životinja zaraženo.

To je djelimično zato što su boginje majmuna povezane sa virusom malih boginja, a imunitet na male boginje štiti od majmunskih boginja. Ali od 1980. godine, velike boginje su iskorenjene kod ljudi, a vakcinacije protiv malih boginja su postale retke — a slučajevi majmunskih boginja kod ljudi su u porastu. Još uvijek je rijetko: prema CDC-u, Nigerija je prijavila 450 slučajeva od 2017. godine, kada su javne zdravstvene vlasti počele da primjećuju više slučajeva među ljudima.

Infekcija virusom majmunskih boginja obično izaziva bolest nalik gripu sa temperaturom, glavoboljom, bolovima u mišićima, otečenim limfnim čvorovima i osipom. Iako majmunske boginje nisu povezane sa varičelama, karakterističan osip kod majmunskih boginja veoma liči na njega, počinje kao crvene mrlje na ustima i licu, a zatim se širi na ruke i noge. Tokom četiri do pet dana, fleke se pretvaraju u male plikove ispunjene tečnošću koji su često osjetljivi na dodir, na kraju postaju u obliku krofne i počinju da se prekrivaju u roku od dvije nedjelje.

Studije su pokazale da je R0 virusa - broj ljudi koji će hipotetički dobiti zaraznu bolest od osobe zaražene tom bolešću - relativno nizak, negdje između jedan i dva.

„Nije toliko prenosivo kao nešto poput malih boginja ili ospica, ili svakako nije Covid“, rekla je En Rimoin, epidemiolog zaraznih bolesti na Univerzitetu Kalifornije u Los Anđelesu sa ekspertizom u majmunskim boginjama i drugim novonastalim bolestima.

Do prenošenja može doći bliskim kontaktom sa tjelesnim tečnostima zaražene osobe, ranama ili predmetima koji su dodirnuli tečnosti ili rane (kao što je posteljina); virus se takođe može širiti preko respiratornih kapljica ili aerosola koji se zadržavaju u vazduhu. Ali za razliku od Covid-19, gdje ljudi koji su zaraženi mogu da šire bolest prije nego što se razbole, majmunske boginje se ne smatraju zaraznim prije nego što ljudi razviju simptome.

Postoje dva preovlađujuća soja majmunskih boginja: „zapadnoafrička“ verzija i verzija „kongo basena“. Od ove dvije verzije, verzija basena Kongo se istorijski lakše širila od osobe do osobe i izazvala je više smrtnih slučajeva. Trenutna epidemija uključuje zapadnoafričku verziju.

Infekcija obično ne dovodi do smrti u zemljama sa visokim resursima kao što su Sjedinjene Države, jer ljudi koji tamo žive generalno imaju bolji pristup suportivnoj njezi koja rješava većinu infekcija majmunskim boginjama, rekao je Rimoin. Godine 2003., najmanje 53 osobe na srednjem zapadu Sjedinjenih Država zarazile su se od kućnih ljubimaca prerijskih pasa koji su bili zaraženi kada su bili smješteni u blizini glodara uvezenih iz Gane; niko od zaraženih nije umro.

U ruralnim dijelovima Afrike, gde je pristup bolničkoj nezi manji, infekcija je dovela do smrti oko 4 odsto ljudi zaraženih virusom.

Nekoliko tretmana odobrenih za liječenje malih boginja potencijalno bi se moglo koristiti za liječenje infekcija majmunskih boginja ako je potrebno. Međutim, većina slučajeva je relativno blaga; nejasno je da li je nekom od trenutno pogođenih pacijenata potreban ili primio bilo koji od ovih lijekova.

Šta je drugačije u vezi sa najnovijim slučajevima majmunskih boginja?

Najnoviji klasteri slučajeva majmunskih boginja razlikuju se od prethodnih grupa na nekoliko načina.

Za početak, trenutni klaster uključuje mnoge infekcije koje se dešavaju istovremeno izvan afričkih zemalja u kojima bolest cirkuliše među divljim životinjama. „Nikada nismo imali situaciju da se istovremeno dogodi toliko slučajeva van tih zemalja“, rekao je Rao.

Ono što je takođe neobično u vezi sa najnovijim slučajevima je da su se mnogi od njih do sada javljali među muškarcima koji imaju seks sa muškarcima (prenos majmunskih boginja ranije nije bio povezan sa seksualnim preferencijama ili intimnim kontaktom). Mnogi slučajevi se ispoljavaju skupovima bubuljičastih tačaka u predjelu genitalija — neuobičajeno mjesto za početak osipa kod majmunskih boginja.

Nakon što su kliničari postavili prvih nekoliko dijagnoza među muškarcima koji su dolazili u klinike za seksualno zdravlje sa neobičnim osipom, zdravstveni zvaničnici su počeli da traže od klinika za seksualno zdravlje da paze na slučajeve majmunskih boginja. To ne znači da majmunske boginje kruže samo među muškarcima koji imaju seks sa muškarcima, a neke infekcije su dijagnostikovane kod ljudi koji nisu gej ili biseksualni muškarci.

„Pronalazimo gdje tražimo“, rekla je Maria Van Kerkhove, stručnjak za nove bolesti i zoonoze Svjetske zdravstvene organizacije, u intervjuu za STAT.

Ako ova epidemija majmunskih boginja završi povezana sa seksualnim mrežama među muškarcima, to ne znači da je to nužno seksualno prenosiva infekcija; može jednostavno biti pitanje ko se dovoljno približi zaraženoj osobi da se i sam zarazi. Druge klice koje se šire bliskim - ali ne posebno seksualnim - kontaktom su ranije izazivale klastere infekcija među gej i biseksualnim muškarcima i studentima koledža, kao što je meningitis, bolest koja se širi respiratornim kapljicama u bliskom okruženju.

Koliko bi šira javnost trebalo da bude zabrinuta zbog ove epidemije?

Pored pokušaja da razumiju uzrok trenutne epidemije i puteve prenošenja, organi javnog zdravlja rade na sekvenciranju virusa izolovanih od pojedinačnih pacijenata kako bi bolje razumjeli da li se promijenio na bilo koji način koji bi ga mogao učiniti više ili drugačije prenosivim, rekao je Rao.

Za sada, međutim, nema razloga da se misli da je virus pretrpio bilo kakvu značajnu mutaciju, rekla je ona.

Trenutno, šira javnost ne treba da bude posebno zabrinuta zbog rizika koji virusi majmunskih boginja predstavljaju za sebe i njihove voljene. „Ne prenosi se lako od osobe do osobe, rizik za širu javnost je nizak“, rekao je Rimoin. A sa zdravstvenim radnicima koji su sada u velikoj opasnosti za infekciju, veća je vjerovatnoća da će se brzo prepoznati među ljudima koji se zaraze i brzo obuzdati, zaustavljajući lance prenosa.

„Morali bismo da vidimo značajan skup slučajeva događaja i tekući prenos“ pre nego što organi javnog zdravlja uvedu bilo kakve široke preventivne mjere, rekao je Rimoin.

Čak bi i veliku epidemiju majmunskih boginja vjerovatno bilo mnogo lakše nositi od pandemije Covid-19. Kao prvo, činjenica da se virus ne smatra zaraznim pre nego što ljudi pokažu simptome može otežati ljudima da ga nesvjesno šire. I pored tretmana, već imamo odlične vakcine za zaštitu onih koji su pod najvećim rizikom od infekcije — organi javnog zdravlja u Velikoj Britaniji trenutno vakcinišu bliske kontakte slučajeva kako bi spriječili dalje širenje infekcije.

Ovo nije nova bolest - pa ako majmunske boginje postanu mnogo veća epidemija nego što već jeste, organi javnog zdravlja su bolje opremljeni alatima za upravljanje njima.

U stvari, kao posljedica pandemije Covid-19, javno zdravlje je na relativno snažnom mestu da se nosi sa ovom epidemijom.

„Mislim da smo u dobroj poziciji da odgovorimo na boginje majmuna jer većina zdravstvenih odeljenja ima osoblje, laboratorijske mreže i sredstva od Covida koja se mogu koristiti za hitne reakcije“, rekao je Džej Varma, lekar i epidemiolog iz Njujorka. koji je nedavno bio viši savetnik Afričkih centara za kontrolu i prevenciju bolesti. „Pravi rizik je ono što se dešava kada ta sredstva nestanu u narednih nekoliko godina.

(Vox)