Godišnjica

Od kralja do maršala: 100 godina od prve Jugoslavije

  • 01.12.2018. 09:37

Na današnji dan prije 100 godina formirana je Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca.

Čin ujedinjenja potpisan je u kući Krsmanovića u Beogradu 1. decembra 1918. godine. 

Privatna kuća izabrana je za ovaj svečani čin jer su sve ostale reprezentativne zgrade bile oštećene u ratu koji je u Srbiji trajao više od četiri godine i koji je odnio trećinu njenog stanovništva. 

Konkretni dogovor o ujedinjenju Južnih Slovena postignut je na Krfu, gdje je 1917. donesena Krfska deklaracija. 

Kraljevina Srbije je početkom Prvog svjetskog rata kao ratne ciljeve definisala oslobođenje zemlje, te oslobođenje i ujedinjenje, kako se tada govorilo, neoslobođene južnoslovenske braće. 

Definicija jugoslovenskog programa srpske vlade trebalo je da bude izgrađena na tezi o etnički jedinstvenom južnoslovenskom narodu. 

Sile Antante nisu odobravale ratne ciljeve Kraljevine Srbije, smatrajući da preambiciozni i nerealni. 

Jugoslovenski odbor formiran je 1915. godine, a činili su ga istaknuti Srbi, Hrvati i Slovenci sa prostora tadašnje Austro-Ugarske opredijeljeni za stvaranje nove zajednice Južnih Slovena. 

Konkretni pregovori o ujedinjenju u buduću državu postignuti su na grčkom ostrvu Krf, gdje je 20. jula 1917. donesena Krfska deklaracija, a u Ženevi 9. novembra 1918. godine takozvani Ženevski sporazum. Skupu u Ženevi su prisustvovali predstavnici Kraljevine Srbije, Narodnog vijeća iz Zagreba i Jugoslovenskog odbora sa centralom u Londonu. 

U jeku raspada Austrougarske pod vođstvom čelnika i pristalica Jugoslovenskog odbora u Zagrebu je proglašena Država Slovenaca, Hrvata i Srba, kao zemlja Južnih Slovena dotadašnje Austrougarske. 

Pošto je u Novom Sadu Velika narodna skupština prethodno 25. novembra 1918. godine donijela odluku o prisajedinjenju Kraljevini Srbiji, a dan ranije 24. novembra i Skupština Srema u Rumi, u novu zajedničku državu obrazovanu 1. decembra 1918. godine, Vojvodina je stupila kao sastavni dio Srbije. 

Takođe, krajem novembra Podgorička skupština donijela je odluku o ujedinjenju Crne Gore i Srbije. 

Tako je 1. decembra 1918. godine regent Aleksandar Karađorđević u palati Krsmanović, na Terazijama u Beogradu, proglasio stvaranje nove države – Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca. 

Godine 1929. zemlju je kralj Aleksandar preimenovao u Kraljevinu Jugoslaviju, što je samo bio dosljedni nastavak izvorne koncepcije s kojom je 1918. godine i obrazovana zajednička država, i što je takođe bilo uneseno u Ustav iz 1921. godine, poznat kao "Vidovdanski" - koncepcije integralnog jugoslovenstva, odnosno uvjerenja da je riječ o jednom troimenom narodu. 

Kraljevina Jugoslavija postojala je do Drugog svjetskog rata.

  • 21:00 Serija: Od jutra do sutra

    '''' 'Od jutra do sutra' u režiji Mihajla Vukobratovića zapravo je adaptacija argentiske serije 'Uspješni Pelsovi', i prati život iza i ispred kamera omiljenog TV para, Srne i Marka.

  • 21:45 Serija: Ko te šiša

    'Humoristična hrvatska serija 'Ko te šiša' prati Žigmunda, vlasnika staromodnog frizerskog salona 'Salon za gospodu' i Božicu, vlasnicu modernog salona za dame 'Kolet', koji se nalaze jedan prekoputa, na jednom zagrebačkom trgu, a dijeli ih samo kafanica 'Pri Taubeku'.

  • 22:20 Večernje vijesti

    Pregled najvažnijih vijesti iz zemlje, regiona i svijeta.

  • 22:35 Serija: Еl Čapo (16+)

    ''Priča o ozloglašenom narko bosu, jednom od najopasnijih i krvoločnijih mafijaša.

  • 23:35 Serija: Red Rok (12+)

    Red Rok' je irska kriminalistička serija koja prati slučajeve policijske stanice smještene u izmišljeni primorski grad Red Rock u blizini Dablina, te privatne turbulentne odnose gardista i mještana.